توجه : برای دریافت بوم مدل عملیاتی می توانید به این لینک مراجعه فرمایید!

مقدمه

اجرای یک استراتژی کسب و کار شامل دو گام مهم تبدیل استراتژی به مدل کسب و کار و سپس تبدیل مدل کسب و کار به مدل عملیاتی یا اجرایی است.

یک ابزار عالی برای تبدیل استراتژی به مدل کسب و کار، بوم مدل کسب و کار یا Business Model Canvas نام دارد که توسط الکساندر اُستروالدر در سال 2010 پیشنهاد شد. این بوم شامل 9 قسمت است که به چهار بخش تقسیم بندی می‌شوند:

• بخش جلویی شامل مشتریان هدف، ارتباطات با مشتری و کانال ها

• بخش میانی شامل ارزش پیشنهادی یا Value Proposition

• بخش زیرساختی شامل فعالیت های کلیدی، منابع کلیدی و شرکای کلیدی

• بخش مدل مالی شامل جریان درآمدی و ساختار هزینه ها

حال می‌توان برای تبدیل مدل کسب و کار به یک مدل عملیاتی، ‌از بوم مدل عملیاتی یا Operating Model Canvas استفاده کرد.

بوم مدل عملیاتی چیست؟

بوم مدل عملیاتی یا Operating Model Canvas ابزاری برای بیان عملیات مورد نیاز جهت اجرایی کردن یک استراتژی کسب و کار است. این بوم از 6 بخش تشکیل شده که با واژه POLISM نیز شناخته می‌شود:

فرایندها یا Processes: یا همان زنجیره عرضه ارزش Value Delivery Chain؛ کارهای مورد نیاز جهت عرضه ارزش پیشنهادی محصول یا خدمت را مشخص می‌کند.

سازمان یا Organization: افرادی که باید کارهای فوق را انجام دهند و چگونگی سازماندهی آنها در قالب واحدهای اجرایی سازمان شما

مکان ها یا Locations: مکان هایی که باید کارها در آنجا انجام شود و دارایی ها و تجهیزات مورد نیاز در این مکانها

اطلاعات یا Information: سیستم های اطلاعاتی موردنیاز جهت پشتیبانی از کار

تامین کنندگان یا Suppliers: چه سازمان ها و شرکت هایی باید ورودی های لازم برای انجام کارها را برای ما مهیا ‌کنند و چه نوع ارتباطی با این سازمان ها داریم.

سیستم های مدیریتی یا Management Systems: فرایندهای برنامه‌ریزی، بودجه‌بندی، مدیریت کارایی، مدیریت ریسک، بهبود مستمر و مدیریت افراد. این سیستم‌ها متصل‌کننده سایر پنج بخش فوق هستند.

هدف از بوم مدل عملیاتی آن است که بتوانیم سازمان درست و عملیات مورد نیاز جهت عرضه ارزش پیشنهادی به مشتری هدف را طراحی کنیم. در واقع این بوم کمک می‌کند تا استراتژی را به انتخاب هایی در خصوص عملیاتها و سازمان ترجمه نمائیم.

این بوم می‌تواند برای طراحی مدل عملیاتی یک یا چند کسب و کار، یک واحد کسب و کاری، یک تیم، یک نهاد خیریه و یا حتی یک دپارتمان دولتی استفاده شود. چیزی که اهمیت دارد آن است که اطلاعاتی که در این بوم قرار می‌گیرد، بر اساس ارزش پیشنهادی به مشتری مشخص می‌شود.

ارتباط بوم مدل کسب و کار و بوم مدل عملیاتی

همانطور که شاید شما هم متوجه شده باشید، بوم مدل عملیاتی در واقع نیمه سمت چپ یا همان بخش زیرساخت بوم مدل کسب و کار را توسعه می‌دهد:

دلیل اینکه بوم مدل عملیاتی یک قدم رو به جلو نسبت به بوم مدل کسب و کار تلقی می‌شود، آن است که بر روی زنجیره کارهای لازم جهت عرضه ارزش پیشنهادی به مشتری هدف تمرکز دارد: بخش میانی بوم مدل کسب و کار.

برای مثال در خصوص راه اندازی یک رستوران ما نیاز به طراحی محیط آن، خرید مواد اولیه، فراهم کردن دستورات طبخ، پخت سفارشات، پذیرایی از مشتری و جمع آوری مبالغ پرداختی داریم. برای یک شرکت مشاوره نیز نیاز به استخدام و آموزش مشاورین، ساخت ارتباطات با کلاینت، توسعه ابزارها، بدست آوردن پروژه های مشاوره و در نهایت تحویل پروژه ها داریم. صاحبان کسب و کار گاهی اوقات در بوم مدل کسب و کار بر روی این کارهای اجرایی تمرکز نمی‌کنند و بیشتر به فعالیتها و منابع کلیدی می‌پردازند.

دلیل دیگر آن است که بوم مدل عملیاتی به ما کمک خواهد کرد تا به طراحی سازمان، افراد، سیستم های IT مورد نیاز، مکان ها و تمام جنبه های عملیاتی کسب و کار فکر کنیم که غالبا در بوم مدل کسب و کار نادیده گرفته می‌شوند.

چند مثال از بوم مدل عملیاتی

بوم مدل عملیاتی اوبر:

بوم مدل عملیاتی شرکت زارا:

بوم مدل عملیاتی اسنپ فیش:

منبع :

کتاب Operating Model Canvas ،نوشته Andrew Campbell و همکاران، انتشارات Van Haren

بازگشت به بالا